Zelfstandigenwet: meer zekerheid voor zzp’ers enopdrachtgevers vanaf 2028?

Wanneer kunt u als opdrachtgever met voldoende zekerheid een zelfstandige inhuren? Die vraag houdt werkgevers en zzp’ers al jaren bezig. Met de nieuwe Zelfstandigenwet wil het kabinet meer duidelijkheid bieden en de onzekerheid over schijnzelfstandigheid verminderen. Op 1 oktober 2026 is het wetsvoorstel voor internetconsultatie gepubliceerd. Sinds eind oktober is de consultatie gesloten en wordt toegewerkt naar parlementaire behandeling in 2027. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028.

Wat houdt de Zelfstandigenwet in?

De Zelfstandigenwet moet duidelijker maken wanneer iemand daadwerkelijk als zelfstandig ondernemer kan werken, zonder dat sprake is van een arbeidsovereenkomst.

Het voorstel introduceert daarvoor twee toetsen:

1. De zelfstandigentoets: is iemand daadwerkelijk ondernemer?

Deze toets kijkt naar de zelfstandige zelf. Belangrijke voorwaarden zijn:

• Basisvoorwaarden voor ondernemerschap, zoals een KvK-inschrijving, een btw-nummer, een aparte rekening voor zakelijke transacties, eigen verantwoordelijkheid voor facturatie en het hanteren van betalingstermijnen.

• Meerdere opdrachtgevers: minimaal drie verschillende opdrachtgevers of klanten in het lopende en voorgaande kalenderjaar samen.

• Financiële voorzieningen: jaarlijks een bepaald bedrag besteden aan voorzieningen tegen ondernemersrisico’s, bijvoorbeeld voor arbeidsongeschiktheid, pensioen of aansprakelijkheid. De minimale jaarlijkse besteding moet nog worden vastgesteld.
  

2. De werkrelatietoets: wordt de opdracht daadwerkelijk zelfstandig uitgevoerd?

Deze toets kijkt naar de concrete samenwerking tussen opdrachtgever en zelfstandige. Daarbij gaat het onder meer om:

• De bedoeling van partijen om buiten een arbeidsovereenkomst samen te werken.

• Vrijheid bij het organiseren en uitvoeren van de werkzaamheden.

• Vrijheid bij het bepalen van werktijden en werklocatie, rekening houdend met werkzaamheden die noodzakelijkerwijs tijd- of locatiegebonden zijn.

• Het werken voor eigen rekening en risico.

Een 'veilige haven' voor zelfstandigen en opdrachtgevers

Wordt aan beide toetsen voldaan én komt de feitelijke samenwerking daarmee overeen? Dan ontstaat volgens het wetsvoorstel een zogenoemde veilige haven. In dat geval wordt wettelijk vastgelegd dat geen sprake is van een gezagsverhouding en daarmee ook niet van een arbeidsovereenkomst.

Wordt niet aan alle voorwaarden voldaan? Dan betekent dat niet automatisch dat sprake is van schijnzelfstandigheid. De arbeidsrelatie wordt dan beoordeeld volgens de bestaande wettelijke criteria en rechtspraak, waaronder de Deliveroo- en Uber-arresten. Er kan dan dus nog steeds sprake zijn van zelfstandigheid.

De Zelfstandigenwet vervangt het bestaande beoordelingskader dus niet, maar biedt een aanvullende mogelijkheid om vooraf meer zekerheid te verkrijgen.

Het consultatievoorstel bevat bovendien geen specifieke overgangsregeling voor bestaande opdrachten. Dat betekent dat de nieuwe regels bij inwerkingtreding in beginsel ook relevant worden voor lopende arbeidsrelaties.

Wat is de actuele status en tijdsplanning?

Het wetsvoorstel bevindt zich nog in de voorbereidende fase. De internetconsultatie is op 29 oktober 2026 gesloten.

Moment	Status of vervolgstap
1 oktober 2026	Publicatie concept-Zelfstandigenwet voor internetconsultatie.
29 oktober 2026	Sluiting internetconsultatie.
Eind 2026 / begin 2027	Verwachte verwerking consultatiereacties, verdere uitwerking en advisering Raad van State.
31 december 2026	Inwerkingtreding aangenomen wet: rechtsvermoeden arbeidsovereenkomst bij een uurtarief onder €38.
2027	Beoogde behandeling Zelfstandigenwet door Tweede en Eerste Kamer.
1 januari 2028	Beoogde inwerkingtreding Zelfstandigenwet.

Let op: de planning voor de Zelfstandigenwet is ambitieus. Het wetsvoorstel moet nog worden afgerond, voor advies worden voorgelegd aan de Raad van State en vervolgens door beide Kamers worden aangenomen. Ook kunnen de inhoudelijke voorwaarden tijdens dit traject nog wijzigen.

Wat betekent dit voor werkgevers en opdrachtgevers?

De Zelfstandigenwet kan op termijn meer rechtszekerheid bieden, maar neemt niet automatisch alle risico’s rondom de inzet van zzp’ers weg. Vooral de eis van meerdere opdrachtgevers, het treffen van financiële voorzieningen en het daadwerkelijk dragen van ondernemersrisico’s kunnen in de praktijk gevolgen hebben. Denk bijvoorbeeld aan zelfstandigen die langdurig voor één opdrachtgever werken, of werkzaamheden verrichten die sterk zijn ingebed in de organisatie van de opdrachtgever.

Daarbij is het belangrijk om te benadrukken dat het niet voldoen aan de voorwaarden voor de veilige haven niet automatisch betekent dat sprake is van een dienstbetrekking. In dat geval blijft een beoordeling aan de hand van de bestaande wetgeving en rechtspraak noodzakelijk.

Rechtsvermoeden bij een laag uurtarief vanaf 31 december 2026

Belangrijk: wacht niet tot 2028. De Belastingdienst handhaaft sinds 1 januari 2025 weer actief op schijnzelfstandigheid. De huidige wet- en regelgeving en jurisprudentie (o.a. Uber en Deliveroo) blijven van toepassing totdat de nieuwe wetgeving daadwerkelijk in werking treedt en blijven dus ook daarna van toepassing als de zzp’er niet meteen in de “veilige haven” belandt.

Daarnaast treedt op 31 december 2026 een afzonderlijke, inmiddels aangenomen wet in werking: het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst bij een uurtarief onder € 38 (prijspeil 1 januari 2026).

De invoering van dit rechtsvermoeden staat vast. Anders dan de Zelfstandigenwet is deze regeling al door de Tweede en Eerste Kamer aangenomen en officieel gepubliceerd in het Staatsblad.

Doet een zzp’er met een lager uurtarief een beroep op dit rechtsvermoeden, dan moet de opdrachtgever aantonen dat géén sprake is van een arbeidsovereenkomst. Lukt dat niet, dan kan de werkende aanspraak maken op de rechten die bij een arbeidsovereenkomst horen, zoals loondoorbetaling bij ziekte en ontslagbescherming.

Het rechtsvermoeden betekent overigens niet dat iedere zelfstandige met een uurtarief onder €38 automatisch werknemer wordt. Het gaat om een wettelijke bewijsregel die de positie van werkenden met een laag uurtarief versterkt. Alleen de werkende kan op dit rechtsvermoeden een beroep doen.

Er geldt geen specifieke overgangsregeling voor bestaande overeenkomsten. Het rechtsvermoeden kan dus ook bij lopende opdrachten een rol spelen.

Opdrachtgevers doen er daarom verstandig aan hun bestaande zzp-populatie en inhuurprocessen kritisch te blijven beoordelen. Daarbij is niet alleen de contractuele vastlegging belangrijk, maar vooral de manier waarop de werkzaamheden in de praktijk worden uitgevoerd.

Hoe nu verder?

De internetconsultatie van de Zelfstandigenwet heeft ruim 1.100 openbare reacties opgeleverd. Het kabinet zal deze reacties beoordelen en waar nodig verwerken in het wetsvoorstel. Een belangrijk discussiepunt is de eis dat zelfstandigen in het lopende en voorafgaande kalenderjaar gezamenlijk minimaal drie verschillende opdrachtgevers moeten hebben gehad om gebruik te kunnen maken van de veilige haven.

Deze voorwaarde kan met name gevolgen hebben voor gespecialiseerde zelfstandigen die langdurig voor één opdrachtgever werken. Ook de voorwaarden rond financiële voorzieningen en de zelfstandige uitvoering van werkzaamheden roepen vragen op.

De komende maanden moet duidelijk worden welke voorwaarden uiteindelijk worden gehandhaafd en of invoering per 1 januari 2028 haalbaar blijft.

Wat betekent dit voor uw organisatie?

De nieuwe wetgeving kan op termijn meer duidelijkheid bieden, maar neemt de huidige risico’s van schijnzelfstandigheid niet weg. Opdrachtgevers blijven verantwoordelijk voor een juiste beoordeling van hun arbeidsrelaties.

Werque.nu volgt de ontwikkelingen rond de Zelfstandigenwet en de handhaving op

schijnzelfstandigheid op de voet. Wij ondersteunen opdrachtgevers bij het beoordelen van arbeidsrelaties, het beheersen van fiscale en arbeidsrechtelijke risico’s en het toekomstbestendig inrichten van hun externe inhuur.

Wilt u weten hoe uw organisatie ervoor staat? Met de Werque.nu ZZP-risico-scan brengen wij de risico’s van uw zzp-inhuur snel en overzichtelijk in kaart en helpen wij u vervolgens om deze risico’s te mitigeren. Neem contact op via fabienne@werque.nu of +31 6 22893926.

Werque.nu

Loonheffingen | Global Mobility | Beleid en processen

Fabiënne Hol-van Goethem

T: 06 22 89 39 26